Internetowe oszustwa weszły w nowy, znacznie groźniejszy etap. To już nie są wyłącznie podejrzane SMS-y, fałszywe maile czy telefony z nieznanych numerów. Coraz częściej oszuści działają wieloetapowo i kończą proceder wizytą w domu ofiary. Podszywają się pod policjantów, kurierów albo pracowników banku, aby uwiarygodnić wcześniejszy kontakt i doprowadzić sprawę do końca. Schemat jest powtarzalny. Najpierw telefon, który ma wzbudzić strach, presję czasu albo poczucie zagrożenia środków finansowych. Następnie potwierdzenie historii w innym kanale komunikacji. Na końcu pojawia się ktoś fizycznie, aby „pomóc”, „zabezpieczyć pieniądze” albo „odebrać dokumenty”. Z perspektywy dowodowej nie są to przypadkowe zdarzenia, tylko zaplanowane działania przestępcze. Szczególnie niepokojące jest wykorzystywanie tzw. słupów, czyli podstawionych osób. W wielu przypadkach są to ludzie, którzy nie mają świadomości, że uczestniczą w oszustwie. Otrzymują instrukcję, przebranie i gotowy scenariusz. Myślą, że wykonują zlecenie, biorą udział w grze lub pomagają w akcji promocyjnej. W rzeczywistości ich obecność służy wyłącznie uwiarygodnieniu wyłudzenia i przejęciu pieniędzy ofiary. Równolegle wracają metody techniczne, które od lat powodują duże straty finansowe. Oszuści ponownie namawiają do instalowania aplikacji do zdalnego pulpitu lub fałszywych aplikacji bankowych. Preteksty są zawsze podobne. Weryfikacja konta, ochrona środków, cofnięcie rzekomej transakcji albo aktywacja zabezpieczeń. W praktyce kończy się to przejęciem pełnej kontroli nad kontem bankowym i szybkim wyprowadzeniem pieniędzy, często przez kilka rachunków pośrednich albo platformy kryptowalutowe. Nie zniknęło również oszustwo na BLIK i podszywanie się pod znajomych w komunikatorach internetowych. Zmienił się jednak sposób działania. Coraz częściej wykorzystywane są automatyczne narzędzia, które analizują wcześniejsze rozmowy, także wiadomości głosowe. Dzięki temu oszust potrafi nawiązać do wspólnych wydarzeń, prywatnych tematów czy rozmów sprzed dłuższego czasu. Dla ofiary taka wiadomość wygląda wiarygodnie i nie wzbudza podejrzeń. Wbrew powszechnemu przekonaniu ofiarami takich schematów nie są wyłącznie osoby starsze. W sprawach dotyczących oszustwa „na znajomego” bardzo często poszkodowane są osoby młode, które korzystają z komunikatorów na co dzień i działają pod presją czasu. Na horyzoncie pojawia się również kolejny problem, czyli wykorzystanie sztucznej inteligencji do generowania fałszywych wiadomości głosowych. Na podstawie wcześniejszych nagrań możliwe jest stworzenie głosu bardzo podobnego do głosu konkretnej osoby. To zjawisko nie ma jeszcze charakteru masowego, ale pierwsze przypadki już się pojawiają i należy je traktować poważnie. Phishing wciąż pozostaje jednym z najczęstszych punktów wejścia do oszustwa. Fałszywe SMS-y i maile dotyczące paczek, dopłat, problemów z kontem czy zbiórek nadal są masowo wysyłane. Wystarczy jeden klik w link, aby przekazać oszustom dane logowania albo zainstalować złośliwe oprogramowanie. W praktyce wiele spraw zaczyna się właśnie od takiego pozornie drobnego błędu. Najważniejsze jest jednak to, że utrata pieniędzy w wyniku oszustwa inwestycyjnego lub internetowego nie oznacza końca sprawy. W bardzo wielu przypadkach możliwe jest odtworzenie przepływu środków, analiza rachunków pośrednich oraz ustalenie miejsc, w których pieniądze zostały przekazane dalej. Dotyczy to zarówno przelewów bankowych, jak i transakcji kryptowalutowych. Kluczowe znaczenie ma czas oraz prawidłowe zabezpieczenie materiału dowodowego. Szybka reakcja realnie zwiększa szanse na odzyskanie środków. Należy zachować korespondencję, potwierdzenia przelewów, historię logowań oraz wszelkie dane techniczne. Następnie sprawa powinna zostać poddana analizie i zgłoszona odpowiednim instytucjom. Właśnie na tym etapie istotną rolę odgrywają wyspecjalizowane kancelarie, takie jak REKOWERY, które współpracują z organami ścigania i przygotowują sprawy w reżimie dowodowym. Nie każda sprawa kończy się pełnym sukcesem i należy to jasno powiedzieć. Natomiast bardzo wiele postępowań prowadzi do odzyskania części albo całości środków, zabezpieczenia rachunków lub wszczęcia realnych działań karnych. Największym błędem jest założenie, że po oszustwie „nic się już nie da zrobić”. Jeżeli czytasz ten tekst, bo podejrzewasz, że mogłeś paść ofiarą oszustwa, zapamiętaj jedno. Oszuści działają masowo, schematycznie i coraz bardziej profesjonalnie. Ale po drugiej stronie są procedury, narzędzia i ludzie, którzy potrafią takie sprawy prowadzić. I w wielu przypadkach pieniądze po oszustwie naprawdę da się odzyskać.